Na początku XIX w. owczarek niemiecki był mało rozpowszechnioną, niewyrów-naną rasą, która w różnych rejonach Niemiec była używana do pilnowania owiec. W północnych i środkowych Niemczech występowała odmiana niższa krępa, w Niemczech południowych zaś, a przede wszystkim w Wirtembergii, popularna była odmiana wyższa, smuklejsza. Ze skrzyżowania tych dwu ras powstał dzisiejszy owczarek niemiecki. Jego marsz triumfalny we wszystkich krajach świata roz­począł się dopiero wtedy, gdy ujawniły się jego wybitne zdolności jako psa policyj­nego i wojskowego. Bardzo prędko podbił swymi zaletami serca hodowców. Szczęśliwie się złożyło, że ówcześni wybitni hodowcy wymagali od owczarka nie­mieckiego nie tylko dobrego pokroju, lecz i sprawności, którą stale podkreślano jako cel hodowli. To zapewniło niemieckiemu owczarkowi ogromne rozpowszech­nienie.

Z powodu podobieństwa do wilka mylnie nazywa się go też wilczurem, nie znaczy to jednakże, aby był spokrewniony z wilkiem, pomijając jego praprzodków. Prze­prowadzono liczne krzyżowania z wilkiem, aby przeszczepić jego charakterystycz­ne cechy, a przede wszystkim wytrwałość w kłusie itp. U potomstwa z tego krzyżo­wania przeważały jednakże takie cechy jak: agresywność, nieopanowanie, lękliwość, które odbijały się niekorzystnie na dalszej hodowli. Dlatego hodowla owczar­ka niemieckiego opiera się zasadniczo na okazach, które reprezentują właściwy typ nie tylko pod względem pokroju, lecz i przydatności.
Wzorzec Wrażenie ogólne. Owczarek niemiecki jest trochę więcej niż średniego wzrostu. Wysokość w kłębie wynosi przeciętnie 60 cm. U owczarka niemieckiego jako psa służbowego   pożądane   są   następujące   wymiary:   pies   około   60 — 65 cm,   suka 55 — 60 cm. Przekroczenie tych wymiarów, zarówno w górę, jak i w dół, zmniejsza jego wartość tak w służbie jak i w hodowli. Sprawia wrażenie nieco wydłużonego, jest silny i muskularny. Kościec ma suchy i dobrze związany. Stosunek wysokości do długości oraz ukątowanie kończyn przednich i tylnych powinno być tak zhar­monizowane, aby umożliwiało posuwisty i wytrwały kłus.
Wyraźnie zaznaczony jest u owczarka niemieckiego dymorfizm płciowy. Niemiecki owczarek odpowiada wyobrażeniu rasy, uosabiającej naturalną siłę, zwrotność i in­teligencję. Powinien być odważny, odporny, i w razie potrzeby musi bronić swego pana i jego dobytku. Fizyczne i psychiczne watunki zapewniają mu wytrwałość i gotowość do pracy. Pomimo ogromnego temperamentu powinien być tak ułożony aby potrafił dostosowywać się do każdej sytuacji i otrzymywane polecenia wykony­wał dobrowolnie i ochoczo.
Chody i ukątowanie kończyn. Niemiecki owczarek jest wyśmienitym kłusakiem, którego kończyny poruszają się w przekątni, tzn. wykrokowi kończyny tylnej to­warzyszy przeciwległa kończyna przednia. Kończyny muszą być dobrze zharmoni­zowane, tzn. muszą być tak ukątowane, aby bez większej zmiany linii grzbietu kończyny tylne mogły się przenosić do polowy tułowia, przednie zaś muszą mieć odpowiedni wykrok. Właściwa proporcja wysokości do długości i stosownej długo­ści kości obu kończyn zapewnia posuwisty chód płasko przy ziemi, który wywiera wrażenie ruchu bez zmęczenia. Przy wysuniętej na przód głowie i lekko wygiętym ogonie powstaje równy i spokojny kłus, który uwidacznia się płaską linią przebie­gającą od końca uszu poprzez szyję i grzbiet do końca ogona.

Charakter. Od rasowego owczarka niemieckiego wymaga się szczególnie silnych nerwów, wierności, nieprzekupności, odwagi, instynktu do walki i ciętości. Cechy te tworzą zeń wybornego psa użytkowego, szczególnie jako stróża, obrońcę i psa pasterskiego.
Głowa. Sucha, między uszami szeroka. Czoło oglądane z przodu i z boku jest nieznacznie wysklepione, bez bruzdy czołowej lub jest ona słabo zaznaczona. Po­liczki lekko wysklepione, pokrywa czaszki oglądana z góry zwęża się łagodnie ku kufie i przechodzi poprzez ukośne, słabo zaznaczoną krawędź czołową w suchą, klinowatą kufę. Kufa jest silna, wargi suche, ściśle przylegające. Grzbiet nosa pro­sty stanowi prawie przedłużenie linii czoła.
Oczy. Średniej wielkości, migdałowe, nieco ukośne, nigdy wyłupiaste, jak najciem­niejsze, o żywym wyrazie.

Uszy. Średniej wielkości, u nasady szerokie, wysoko osadzone, stojące i spiczaste. Załamanie niepożądane. Uszy przycięte lub obwisłe niedopuszczalne. Szczenięta i psy młode do wieku 4 — 6 miesięcy, czasem nawet i dłużej, mają uszy obwisłe.

Uzębienie. Ostre, bardzo silne, zgryz nożycowy ściśle na siebie zachodzący. Niedo­puszczalny przodozgryz i tyłozgryz.
Szyja. Silna i muskularna, średniej długości, bez fałd podgardlanych, w afekcie noszona wysoko, a poza tym pionowo.
Kończyny przednie. Łopatki długie, ukośne, płasko przylegające, nie mogą być wysunięte do przodu. Ramię i łopatka dobrze umięśnione tworzą w stosunku do siebie kąt prawie prosty. Podramię oglądane ze wszystkich stron proste, śródręczne silne, lecz nie strome. Łokcie niezbyt wąskie i nie za szerokie.

Tułów.  Klatka piersiowa  głęboka, miernie  szeroka,  żebra  lekko  wysklepione, brzuch miernie podciągnięty. Grzbiet wraz z lędźwiami prosty, silny, nie za długi. Długość tułowia większa od wysokości w kłębie. Krótki tułów i kwadratowa budo­wa są wadą. Lędźwie szerokie i silne, tył długi i lekko opadający. Kończyny tylne. Uda szerokie, muskularne, długie, ukośnie ustawione, śródstopie silne. Łapy okrągłe, silne, dobrze wysklepione. Podeszwy bardzo twarde. Palce krótkie, silne, ciemne. Na tylnych kończynach występują nieraz wilcze pazury, ponieważ jednak często powodują nieprawidłowy chód lub są kaleczone, należy je wkrótce po urodzeniu usuwać.
Ogon. Owłosiony, sięgający do stawu skokowego. W spokoju miernie wygięty, w podnieceniu i ruchu silniej wygięty i lekko wzniesiony, jednak nigdy ponad linię grzbietu. Nie może być pionowo wzniesiony ani zawinięty nad grzbietem. Przyci­nanie ogona jest niedopuszczalne.
Szata. Owczarek niemiecki krótkowłosy ma szatę krótką i twardą, pokrywa możliwie gęsta, poszczególne włosy proste, twarde, ściśle przylegające. Głowa łącznie z wnętrzem ucha oraz przód kończyn łącznie z łapami są krótko owłosione. Szyja pokryta włosem dłuższym i silniejszym. Tylna strona obu’ par kończyn pokryta dłuższym włosem aż do śródręcza lub stawu skokowego, na udach tworzy małe „portki”. Długość włosa bywa różna, występują liczne formy przejściowe. Zbyt krótki włos przypominający futro kreta jest wadą.

Owczarek niemiecki długowłosy ma znacznie dłuższy włos niż krótkowłosy. Podszy­cie występuje tylko w okolicy lędźvi lub brak go w ogóle. U owczarków długowło­sych spotyka się często wąską pierś i smukłą wydłużoną kufę. Ponieważ odporność psów długowłosych na wpływy klimatyczne oraz ich przydatność do służby jest znacznie mniejsza, nie należy ich używać do hodowli.
Umaszczenie. Czarne, stalowoczarne, popielate, jednolite lub z regularnym znacze­niem brązowym, żółtym lub białoszarym. Może występować czarny czaprak (czar­ne naloty na szarym lub jasnoszarym tle, z odpowiednim znaczeniem) tzn. maść wilczasta taka jak u pierwotnego dzikiego psa. Małe białe znaki na piersi dozwolo­ne. Podszycie jasne (oprócz psów czarnych). Ostateczne ubarwienie szczeniaków można oznaczyć dopiero po ukształtowaniu się pokrywy.
Wady. Z hodowli oraz z wystaw wykluczają psa wszystkie błędy wpływające na użyteczność; szczególnie brak typowego dla owczarka niemieckiego wyrazu, objętość, nierówność, tchórzliwość, jednostronne lub dwustronne wnętrostwo, mała żywotność, brak zainteresowania pracą, konstrukcja miękka lub limfatyczna, duże błędy w umaszczeniu, albinizm (brak pigmentu), kufa barwy mięsa. Wzrost powy­żej lub poniżej granic wyznaczonych wzorem. Kończyny za długie, za krótkie, zniekształcone skarłowaciałe. Zbyt ciężka lub zbyt lekka budowa, miękki grzbiet, strome ustawienie kończyn i wszelkie inne braki wpływające na posuwistoŚć i wy­trwałość biegu. Tępa, słaba, spiczasta lub zbyt długa kufa, przodozgryz lub tyło-zgryz, braki w uzębieniu, słabe uzębienie. Szata zbyt miękka, krótka lub długa, brak podszycia, uszy obwisłe lub źle noszone. Ogon zakręcony lub źle noszony, ogon od urodzenia krótki, przycięte uszy i ogon.